Koninklijk Paleis

In 1648 tekende de Republiek de vrede die een einde maakte aan tachtig jaar oorlog met Spanje. In datzelfde jaar begon Amsterdam aan een nieuw stadhuis, en dat was bedoeld als een boodschap. De stad was de rijkste van Europa, en ze werd bestuurd door mannen die handelden in graan, hout en specerijen.

De grond bestaat hier uit veen en nat zand, en daarom staat het gebouw op 13.659 houten palen die tot in vastere grond zijn geheid. Nederlandse schoolkinderen leerden het getal vroeger met een trucje: de dagen van het jaar, met een één ervoor en een negen erachter.

De architect, Jacob van Campen, leende de taal van het oude Rome, omdat de bestuurders van Amsterdam zichzelf zagen als een nieuwe republiek van dat soort. Kijk wat er in het fronton is gebeeldhouwd. Er is geen vorst en geen heilige. Een vrouw die Amsterdam voorstelt, zit terwijl de oceanen haar hun goederen brengen. Aan de achterkant draagt Atlas het hemelgewelf. De boodschap is dat de wereld om dit plein draait.

“De boodschap is dat de wereld om dit plein draait.”

Toen viel de Republiek. In 1808 besloot Napoleons broer Lodewijk, aangesteld als koning van Holland, dat hij een paleis nodig had, en hij nam het stadhuis. Hij bleef amper twee jaar en liet een van de beste verzamelingen empiremeubelen ter wereld achter. De stad kreeg haar gebouw in 1813 terug en bood het daarna de nieuwe Nederlandse koning aan. Sindsdien is het een paleis.