Portugese Synagoge
De Portugese Synagoge, ook Esnoga genoemd, werd van 1671 tot 1675 gebouwd voor de sefardische Joodse gemeenschap van Amsterdam, naar een ontwerp van Elias Bouman. Ze is nog altijd in gebruik, bijna onveranderd, en wordt alleen met kaarsen verlicht.
Voor je het hoort: raad eens
Waarom ligt er fijn zand gestrooid op de vloer van de synagoge?
Katholieken moesten in het 17e-eeuwse Amsterdam hun kerken op zolders verstoppen. De Joden van de stad mochten dit bouwen.
De mensen die haar bouwden, hadden zich generaties lang schuilgehouden. Ze stamden af van Joden in Spanje en Portugal die gedwongen waren zich te bekeren, en die hun godsdienst in het geheim bleven belijden onder het oog van de Inquisitie. Vanaf ongeveer 1600 begonnen ze naar Amsterdam te komen, waar niemand vroeg wat ze geloofden, en daar werden ze weer openlijk Jood.
Velen waren kooplieden met connecties in de hele Atlantische wereld, en de gemeenschap werd rijk. In 1670 kocht ze deze grond en gaf ze opdracht voor een van de grootste synagogen ter wereld. Toen die in 1675 openging, duurden de feestelijkheden acht dagen.
Ze is met opzet groot. Het gebouw staat vol in het zicht, hoger dan de huizen eromheen, en er is geen enkele poging gedaan om te verhullen wat het was. Bezoekers kwamen uit heel Europa om ernaar te kijken, en synagogen in Londen en in Noord- en Zuid-Amerika werden naar dit voorbeeld gebouwd.
Binnen is in drieënhalve eeuw bijna niets veranderd. Er is geen elektrisch licht en geen verwarming. De diensten worden verlicht door ongeveer duizend kaarsen in koperen kroonluchters, en op de vloer ligt fijn zand gestrooid, dat vocht opneemt en het geluid van voetstappen dempt. Het gebouw kwam onbeschadigd door de Duitse bezetting. Het grootste deel van de gemeente niet.
Waar je op kunt letten
De gebouwen rond de binnenplaats
In de lage gebouwen rond de synagoge zitten de kantoren, een wintersynagoge en Ets Haim, een bibliotheek die in de 17e eeuw is gesticht en nog altijd wordt gebruikt.
De ramen
Tel ze. Het zijn er tweeënzeventig, groot en helder. Naast kaarsen is daglicht hier het enige licht, en het gebouw is ontworpen om erin te kunnen lezen.
De schaal
Vergelijk de hoogte met die van de oude huizen in de buurt. In 1675 waren alleen kerken zo hoog.
In het kort
- Gebouwd
- 1671–1675
- Architect
- Elias Bouman
- Gemeenschap
- Sefardische Joden van Spaanse en Portugese afkomst
- Verlichting
- Alleen kaarsen; het gebouw heeft geen elektrisch licht
- Adres
- Mr. Visserplein 3, Amsterdam Route
In de buurt
Het grotere geheel
In Amsterdam? Lookstory vertelt je het verhaal van alles waar je voor staat. Richt je telefoon erop.
Open LookstoryBronnen
De datums, namen en cijfers op deze pagina zijn gecontroleerd aan de hand van gepubliceerde bronnen. Dit is wat er over deze plek is vastgelegd. Het verhaal is Lookstory’s eigen vertelling daarvan. Laatst bijgewerkt: oktober 2026.