De Waag

In 1488 was dit de toegang vanuit het oosten. Reizigers staken een brug over de stadsgracht over en gingen tussen de torens door, en de muur liep naar beide kanten weg. Een steen in een van de torens vermeldt nog altijd de dag waarop de eerste steen werd gelegd.

Een eeuw later was Amsterdam uit zijn muren gegroeid. De stad schoof haar verdedigingswerken verder naar buiten, brak de oude muur af en dempte de stadsgracht, en zo ontstond de Nieuwmarkt. De poort bleef staan midden op een nieuw marktplein, met niets meer om te bewaken. Ze staat ook vreemd laag: de grond eromheen werd opgehoogd toen het water werd gedempt.

“De poort bleef staan midden op een nieuw marktplein, met niets meer om te bewaken.”

Dus zocht de stad er een taak voor. In 1617 werd de binnenplaats tussen de torens overdekt en werd het een waag, waar goederen op officiële weegschalen werden gewogen voordat ze verkocht mochten worden. De kamers boven gingen naar de gilden: de smeden, de schilders, de metselaars en de chirurgijns, elk met een eigen voordeur.

De chirurgijns hielden hier openbare ontledingen, van terechtgestelde misdadigers, in de winter, wanneer de kou het lichaam goed hield. In 1632 bestelden ze een groepsportret bij een 25-jarige schilder die kort daarvoor naar de stad was verhuisd. Rembrandts Anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp is geschilderd voor de kamer van de chirurgijns in dit gebouw, en het vestigde zijn naam.