Hoeveel grachten en bruggen heeft Amsterdam?

Het korte antwoord

Voor grachten hoor je het vaakst het getal 165, met een gezamenlijke lengte van ongeveer honderd kilometer. Het Nederlandse toerismebureau bijvoorbeeld spreekt van meer dan 165 grachten, samen zo’n honderd kilometer lang. Het is een getal dat veel vaker wordt herhaald dan uitgelegd, dus zie het als een rond getal.

Bij bruggen lopen de cijfers verder uiteen. De gemeente zelf zegt dat ze ongeveer 1.800 bruggen te onderhouden heeft. Het Grachtenmuseum spreekt van zo’n 1.200. Wikipedia zegt 1.200, 1.500 of meer dan 1.900, afhankelijk van welk artikel je opent. Geen van die getallen is zonder meer fout.

Waarom de tellingen verschillen

Het hangt er eerst van af waar je de grens van Amsterdam trekt. De gemeente is veel groter dan de ring van oude grachten waar bezoekers lopen. Volgens één telling zijn er in de gemeente 1.943 genummerde bruggen en viaducten, en daarvan liggen er maar 252 in de binnenstad.

Het hangt er daarna van af wat je een brug noemt. Het getal van ongeveer 1.800 van de gemeente is alles wat ze moet onderhouden. Toen ze in 2020 haar herstelprogramma opstelde, rekende ze er 829 tot de verkeersbruggen. Een telling met viaducten erbij komt hoger uit dan een telling zonder.

Bij grachten is de vraag wat eigenlijk als gracht telt. Een gracht is een gegraven waterweg. De Amstel is een rivier en het IJ was een zeearm, dus geen van beide is een gracht, al zijn het allebei wateren die je oversteekt en waarop je vaart. En sommige grachten zijn er niet meer. Eind 19e eeuw dempte de stad er een aantal om er straten van te maken, waaronder de Rozengracht in de Jordaan.

Hoe het aantal bruggen groeide

Volgens het Grachtenmuseum staan er op een kaart van de stad uit het midden van de 16e eeuw 35 bruggen, allemaal van hout. In de Gouden Eeuw waren het er ongeveer 200, en aan het begin van de 20e eeuw ongeveer 350.

Elke brug van de gemeente heeft een nummer en soms ook een naam. De Torensluis over het Singel is brug 9, de Blauwbrug is brug 236 en de Magere Brug is brug 242.

Drie bruggen die het bekijken waard zijn

De Torensluis, over het Singel, dateert uit 1648 en zou de oudste brug van de stad zijn die in haar oorspronkelijke vorm bewaard is. Ze is 42 meter breed, een van de breedste van Amsterdam, omdat er ooit een toren op stond.

Over de Amstel ligt de Magere Brug, de witte houten ophaalbrug die nog altijd opengaat voor boten, en de Blauwbrug uit 1883, iets verder langs de rivier, is een van de rijkst versierde bruggen van de stad.