NEMO Science Museum

Geri çekil ve bütün biçime bak: Oosterdok’un suyundan gemi pruvası gibi yukarı kalkmış yeşil bir tekne gövdesi. Şimdi alçak uca, şehre bakan tarafa bak. Binanın altına bir yol giriyor ve gözden kayboluyor.

O yol IJ tüneli. 1968’de açıldı ve arabaları limanın altından şehrin kuzeyine geçiriyor. Tünelin ağzı liman havuzunun epeyce içine uzanıyor. Amsterdam’ın teknoloji müzesi yeni bir yer isteyince onu buraya koydular: tünelin üstüne.

Mimar, İtalya’dan Renzo Piano’ydu ve biçime tünelin karar vermesine izin verdi. Yol nerede aşağı iniyorsa bina orada yukarı çıkıyor. Bina, tünelin sudan yükselen ayna görüntüsü. Yeşil dış kaplama bakır. Bakır oksitlenince bu rengi alır. Pencere az, bu da bilerek yapıldı. İçeride hiçbir şey gözü deneylerden uzaklaştırmamalıydı. Piano bu sade iç mekâna soylu fabrika dedi.

“Yol nerede aşağı iniyorsa bina orada yukarı çıkıyor.”

Bir de çatı var. Piano notlarına Amsterdam’ın tek boyutlu bir şehir olduğunu yazdı. Büyük şehirlerin çoğunda olan şeyin eksikliğini duyuyordu: şehir manzaralı bir meydan. Bu yüzden çatıyı yaklaşık 22 metre yukarıda eğimli bir meydan yaptı. Dış merdivenlerden isteyen herkes oraya çıkabilir.

Müze burada 1997’de NewMetropolis adıyla açıldı, 2000’de NEMO oldu. Hikâyesi 1923’e uzanıyor; o yıl ressam Herman Heijenbrock bir emek müzesi kurdu. Tepeden eski şehri görürsün; suyun karşısında da eski amirallik ambarını ve yanındaki yelkenli gemiyi. Ayaklarının altında arabalar hâlâ aşağı iniyor.