Kort gezegd
Het Leidseplein is het plein aan de rand van het oude Amsterdam waar sinds de 18e eeuw de schouwburg van de stad staat. Twee gebouwen bepalen het plein: de Stadsschouwburg uit 1894 en het American Hotel van rond 1900, met zijn Café Américain.
Een terrein voor wagens naast een poort
Het plein begon als de rand van de stad. Toen de schouwburg van de stad aan de Keizersgracht in 1772 afbrandde, bouwde Amsterdam de vervanger hier, op wat toen weinig meer was dan een terrein voor wagens naast de stadspoort. De nieuwe schouwburg was van hout, en de mensen noemden hem de houten kast.
Hij bleef staan tot februari 1890, toen een smeulende voetzoeker van vuurwerk op het plein hem in brand zette. Er vielen geen doden, maar het archief, de bibliotheek, de decors en de kostuums gingen verloren.
De schouwburg
De Stadsschouwburg die er nu staat, werd tussen 1892 en 1894 gebouwd, dit keer van baksteen en natuursteen. Hij is gebouwd om mensen uit elkaar te houden: de rijken kwamen per koets en stapten uit onder het grote balkon aan de voorkant, terwijl mensen met de goedkoopste kaartjes door deuren op de hoeken naar binnen gingen en hun eigen trappen op klommen.
In 1969 gooiden jonge theatermakers tomaten naar het toneel en eisten ze iets nieuws. Het protest heet nog altijd de Aktie Tomaat. Sinds 2018 vormen de schouwburg en het vaste gezelschap één organisatie, Internationaal Theater Amsterdam.
Het hotel en zijn café
Aan de overkant van het plein staat het gebouw dat Amsterdam gewoon de Americain noemt. Het eerste American Hotel op deze hoek was begin jaren 1880 klaar en stond er ongeveer twintig jaar. Het huidige, van architect Willem Kromhout, kwam er rond 1900 voor in de plaats.
Het bekendste deel is het Café Américain op de begane grond, dat uit 1902 dateert. Het heeft een interieur in art nouveau, met glas in lood en een leestafel die de oudste van Amsterdam zou zijn. De officiële naam van het hotel is met de eigenaren mee veranderd. Het café heeft de zijne gehouden.
Waar je het kunt zien
- Stadsschouwburg De Stadsschouwburg is het stadstheater van Amsterdam aan het Leidseplein, geopend in 1894 en ontworpen door Jan Springer, samen met zijn vader J.B.
- American Hotel Het American Hotel is een hotel aan het Leidseplein, rond 1900 gebouwd naar een ontwerp van Willem Kromhout en bekend om zijn Café Américain.
Loop je door Amsterdam? Richt je telefoon op wat er voor je staat en ik vertel je het verhaal erachter.
Open LookstoryBekijk hoe het werkt