Stopera

Nehirden baktığında opera binasını görürsün: yüksek pencereli, kavisli beyaz bir cephe ve üstünde kırmızı tuğladan bir silindir. Arkasında, Waterlooplein’e doğru uzanan uzun tuğla kanatlar ise Amsterdam’ın belediye binası. Hepsi tek bir bina ve adı da bunu söylüyor. Stopera, Hollandaca belediye binası demek olan stadhuis ile opera sözcüklerinin birleşimi.

Baştaki niyet bu değildi. Şehir 1954’te yeni bir belediye binası için burayı seçti. 1960’larda açılan yarışmaya 803 tasarım geldi ve yarışmayı Avusturyalı mimar Wilhelm Holzbauer kazandı. Opera binası ayrı bir plandı, şehrin başka bir yeri için düşünülmüştü. İkisi de yapılamadı. 1979’da merkezî hükümet, tek başına bir belediye binasının parasına katkı vermeyi reddetti ve iki plan birleştirildi. Opera bölümünü Hollandalı mimar Cees Dam üstlendi.

Bu toprağın bir geçmişi vardı. Burada Vlooienburg vardı: 1600 dolaylarında Amstel’de yapılmış bir ada, eski Yahudi mahallesinin kalbi. İkinci Dünya Savaşı’nda adanın Yahudi sakinleri kamplara sürüldü, çoğu öldürüldü. Evlerin çoğu 1945’ten sonra yıkıldı. Son kalanlar da bu binaya yer açmak için yıkıldı.

Pek çok Amsterdamlı bu binayı istemiyordu. 5 Temmuz 1982’de ilk kazık çakılırken karşı çıkanlar makineleri parçaladı, inşaat malzemelerini ateşe verdi. Opera binası 1986’da açıldı, belediye iki yıl sonra taşındı. Fatura 467 milyon guldendi: bütçenin yüz milyondan fazla üstünde.

1988’de belediye binasına bir NAP anıtı konuldu. NAP, Hollanda’da yüksekliklerin ölçüldüğü sıfır seviyesi. Binanın halka açık geçidinin zeminine üç su sütunu yerleştirildi. İkisi o anda kıyıdaki gelgiti gösterecek biçimde yapıldı, üçüncüsü 1953’teki su baskınını. Sıfırı gösteren bronz cıvata bodrumda, çünkü sıfır zeminin altında kalıyor. Durduğun yerde Amsterdam deniz seviyesinin üstünde.

“Sıfırı gösteren bronz cıvata bodrumda, çünkü sıfır zeminin altında kalıyor.”