Kısaca
Hendrik Petrus Berlage (1856–1934) Amsterdam’da doğdu ve şehrin nasıl inşa edildiğini değiştirdi. Damrak’taki borsası, 1898’den 1903’e kadar çıplak tuğlayla yapıldı ve yaygın olarak Hollanda’da modern mimarlığın başlangıç noktası sayılır. 1917 tarihli Amsterdam Güney planı, sonradan Amsterdam Okulu mimarlarının doldurduğu semti çizdi.
Zürih’te yetişmiş bir Amsterdamlı
Berlage 21 Şubat 1856’da Amsterdam’da doğdu. 1875’ten itibaren Zürih’teki politeknik okulda okudu; orada mimarlar Gottfried Semper ve Eugène Viollet-le-Duc’ün fikirleriyle tanıştı.
Ülkesine dönünce bir sigorta şirketinin, De Nederlanden van 1845’in kadrolu mimarı olarak çalıştı. 1893’te Damrak’ta başka bir sigortacı, De Algemeene için bir büro binası yaptı. Bir belediye meclis üyesinin, Willem Treub’un, şehrin yeni borsası için onun adını öne sürmesinin nedenlerinden biri de bu tür yapılardı.
Duvara benzeyen bir duvar
Bugün Beurs van Berlage denen borsa 1898 ile 1903 arasında yapıldı. Berlage’nin kuralı, biçimin ve süslemenin yapının kendisinden doğması gerektiğiydi; bu yüzden tuğla içeride de dışarıda da çıplak bırakıldı.
Zemin yardımcı olmadı. Bina Amstel nehrinin eski yatağında duruyor ve daha yapılırken çökmeye başladı. Duvarcılar çatlakları oyup yeniden tuğlayla doldurmak zorunda kaldı.
Bir sendika binası ve yarım şehir için bir plan
1900’de Berlage, elmas işçileri sendikası için bir merkez binasını bitirdi; yapı De Burcht, yani kale adıyla bilinir.
Sonra binalardan sokaklara geçti. Şehrin güneye doğru genişlemesi için hazırladığı plan, Plan Zuid, 1917 tarihlidir. Bu planı binalarla dolduran mimarlar, üslubu onunkine tepki olarak doğmuş olan Amsterdam Okulu’ndandı. 1925 tarihli Mercatorplein de onundur.
En iyi işi saydığı yapı
1911’de Amerika Birleşik Devletleri’ne yaptığı bir ziyarette Berlage, Frank Lloyd Wright’ın işlerinden etkilendi.
12 Ağustos 1934’te Lahey’de öldü. Son işi oradaki belediye müzesiydi; bugünkü adıyla Kunstmuseum Den Haag. Onu en iyi işi sayıyordu ve bittiğini göremedi.
Nereye bakmalı
Damrak’ta, Beurs van Berlage’nin önünde dur ve gözünü uzun tuğla cephe boyunca gezdir. Hiçbir şey dışarı taşmıyor. Sonra köşedeki saat kulesini bul. Saatin altında “Beidt uw tijd” yazıyor: zamanını bekle.
Nerede görülür
0 / 1 dinlendi
Amsterdam sokaklarında mı yürüyorsun? Telefonunu önünde durduğun şeye doğrult, sana hikâyesini anlatayım.
Lookstory’yi açNasıl çalıştığını gör