Beurs van Berlage

Çevresindeki binalara, bir de sokağın ilerisindeki Amsterdam Centraal’a bak. 1890’larda önemli bir bina işte böyle görünmeliydi: kulecikler, alınlıklar, Rönesans’tan ödünç alınmış parçalar. Hendrik Petrus Berlage bunların hiçbirini dürüst bulmuyordu. Duvar duvar gibi görünmeli, diyordu.

Bu yüzden borsayı milyonlarca sade kırmızı tuğladan yaptı ve tuğlaları çıplak bıraktı. İçeride çatıyı demir makaslar taşıyorsa demiri görürsün. Bir taş yük taşıyorsa o yüke göre biçimlenmiştir, fazlası yok. Avrupa’nın dört bir yanından mimarlar onu görmeye geldi. Hollanda’da sonraki otuz yılda yapılanların çoğu da buradan başlar.

İçinde gizli bir şaka var. Berlage sosyalistti ve mal tüccarlarına bir tapınak tasarlıyordu. Bir şairle ve siyasi görüşlerini paylaşan sanatçılarla çalıştı. İçerideki çini resimler ve dizeler kârı değil, emeği ve insanlığın geleceğini anlatır. Söylenene göre kapitalizmin uzun sürmeyeceğini, binanın da bir gün halk salonu olarak bütün topluma hizmet edeceğini düşünüyordu.

“Berlage sosyalistti ve mal tüccarlarına bir tapınak tasarlıyordu.”

Yarı yarıya haklı çıktı. Tüccarlar taşındı. Bugün borsa salonlarında konserler ve sergiler yapılıyor. 2002’de geleceğin kralı ve kraliçesi burada resmî nikâhla evlendi.