Hollandsche Schouwburg

İnsanlar buraya operet izlemeye gece kıyafetiyle gelirdi. Elli yıl sonra on binlerce kişi aynı salonda tutuldu; bir treni bekliyorlardı.

Tiyatro 1892’de açıldı. Burası o zamanlar şehrin yeni ve varlıklı bir semtiydi; çevresinde kalabalık bir Yahudi orta sınıfı yaşıyordu. Onlarca yıl boyunca burada Hollanda oyunları ve müzikli komediler sahnelendi.

1941’de işgalciler buranın yalnızca Yahudilere ait bir tiyatro olmasını emretti: oyuncular da Yahudi olacaktı, seyirciler de. Bir yıl sonra binaya başka bir iş buldular. 1942 yazından itibaren Amsterdam’daki ve başka yerlerdeki Yahudilere buraya gelmeleri emredildi; kimileri de baskınlardan sonra buraya getirildi. Salonda tutuldular; bazen günlerce, yüzlerce kişi bir arada. Sonra tramvay ve trenle Westerbork’taki geçiş kampına götürüldüler. Oradan trenler doğuya gidiyordu.

Küçük çocuklar anne babalarından ayrıldı ve caddenin karşısındaki bir kreşte tutuldu. Bu, birkaç kişiye bir fırsat verdi. Kreşin çalışanları, öğrenciler ve direniş üyeleriyle birlikte yaklaşık altı yüz çocuğu kimseye görünmeden dışarı çıkardı. Bazı çocuklar, o sırada geçen bir tramvayın arkasından taşınarak götürüldü; tramvay onları nöbetçilerden gizliyordu. Çocuklar taşradaki ailelerin yanına yerleştirildi.

Savaştan sonra kimse burada bir gösteri izlemeye dayanamadı. Bina şehre verildi ve içi boşaltılmış salon 1962’de anma yeri olarak açıldı.