Het Schip

Zoek de toren. Hij rijst uit een lage vleugel van het gebouw op als een mast. Door de vorm gingen mensen het hele blok Het Schip noemen. Het was een bijnaam uit de volksmond, en hij bleef hangen.

“Hij rijst uit een lage vleugel van het gebouw op als een mast.”

Dit zijn arbeiderswoningen, gebouwd voor woningbouwvereniging Eigen Haard. De Woningwet van 1901 had geld vrijgemaakt voor fatsoenlijke woningen voor mensen met weinig geld. Daarvoor woonden arme gezinnen in Amsterdam vaak samen in één kamer. Hier hadden de woningen meerdere kamers, een wc met doorspoeling en volop licht, en wie op de begane grond woonde, had een tuin. Er waren 102 woningen, nu 82, met een school, een postkantoor en een kleine vergaderzaal.

De architect was Michel de Klerk. Hij werd in 1884 geboren in een groot, arm joods gezin. Op zijn 14de viel hij op bij architect Eduard Cuypers, die zijn tekentalent zag en hem in dienst nam. Op een ruwweg driehoekig stuk grond boetseerde De Klerk felrode baksteen tot een toren, rondingen en ronde hoekerkers. Sommige mensen vonden destijds dat een man die zo met de traditie omsprong gewoon gek was. Zelfs het rijksmonumentenregister noemt het blok een van de irrationeelste hoogtepunten van de Amsterdamse School.

De Klerk ontwierp ook het postkantoor, tot het glas-in-lood en de wandklok aan toe. Het is het enige interieur van zijn hand dat volledig bewaard is gebleven. Hij stierf in 1923, op zijn 39ste verjaardag.

Toen het postkantoor dichtging, hielden Alice Roegholt en Ton Heijdra er in 2001 een tentoonstelling over honderd jaar Woningwet. Daaruit groeide een museum van de Amsterdamse School, dat sinds 2016 in de oude school zit. De woningen zijn nog steeds woningen, en Eigen Haard is nog altijd de eigenaar.