Ulusal Holokost İsimler Anıtı

Bu duvarlarda üzerine yazı kazınmış 102.000’den fazla tuğla var ve her birinde bir isim duruyor. Bunlar, Hollanda’dan götürülüp öldürülen ve mezarı olmayan insanların isimleri.

Savaştan önce bu sokak Yahudi Amsterdam’ının tam ortasıydı. Weesperstraat evlerle, dükkânlarla dolu kalabalık bir sokaktı ve burada oturanların neredeyse hepsi Yahudi’ydi. 1945’ten sonra sokak ıssız ve bakımsız kaldı. Evler yıkıldı, geniş bir trafik yolu yapıldı. Yolun yanında yeşil bir şerit boş bırakıldı. Anıt işte o şeritte duruyor.

1940’ta Hollanda’da yaklaşık 140.000 Yahudi yaşıyordu. Bunların yaklaşık 102.000’i savaştan sağ çıkamadı. Sürüldüler ve Auschwitz, Sobibor gibi kamplarda öldürüldüler; ya da açlıktan, bitkinlikten ve zorla çalıştırılmaktan öldüler. Anıt, mezarı olmayanlar için. Aynı yıllarda zulüm gören ve öldürülen 220 Sinti ve Roman’ın ismi de burada.

Fikir, Hollanda Auschwitz Komitesi’nden ve başkanı Jacques Grishaver’den geldi. Ülkede her kurbanın isminin yazılı olduğu bir yer yoktu; ailelerin de ziyaret edecek bir mezarı yoktu. Kendisi de Holokost’tan sağ kurtulanların oğlu olan mimar Daniel Libeskind, bu tasarımı Aralık 2016’da sundu. Yapım 2019’da başladı. 19 Eylül 2021’de kral, anıtı Grishaver ile birlikte açtı.

Duvarlar dört İbranice harf biçiminde dizilmiş; bu harfler birlikte “anısına” anlamına geliyor. Üstlerinde, aynı harfleri izleyen, ayna gibi çelikten dört biçim duruyor. Libeskind tuğla ile çeliğin arasında dar bir boşluk bıraktı; böylece harfler havada duruyormuş gibi görünüyor. Bu boşluk, ülkenin tarihindeki kopuşu simgeliyor.

İsimler alfabe sırasıyla diziliyor. Her tuğlada bir isim, bir doğum tarihi ve o kişinin öldüğü yaş var. Bazı yaşlar küçük çocukların yaşı. İnsanlar buraya, bunca tuğlanın arasında tek bir tuğlayı bulmaya ve ona dokunmaya geliyor.