Huis Bartolotti
Huis Bartolotti is een breed grachtenhuis van omstreeks 1617 aan de Herengracht, gebouwd voor een van de rijkste mannen van Amsterdam. De rijk versierde gevel wordt toegeschreven aan Hendrick de Keyser, en het huis knikt mee met de bocht van de gracht.
Voor je het hoort: raad eens
Hoe kwam de bouwer van dit huis aan de naam Bartolotti?
De man die dit huis bouwde, schreef op de gevel hoe hij rijk was geworden: door vernuft en noeste vlijt. Veel ervan had hij geërfd van een oom.
Begin bij de naam, want die kwam met het geld. De man die dit huis omstreeks 1617 liet bouwen, was Willem van den Heuvel, een van de rijkste mensen van Amsterdam. Hij had veel geërfd van een aangetrouwde oom zonder kinderen: Giovanni Battista Bartolotti, een koopman uit Bologna. Het testament had een voorwaarde. De erfgenaam moest zich Bartolotti noemen.
Kijk nu hoe hij zijn rijkdom verklaarde. Op de gevel zitten twee omlijste panelen met Latijnse woorden. Links: Ingenio et assiduo labore, door vernuft en noeste vlijt. Rechts: Religione et probitate, door godsdienst en rechtschapenheid. De erfenis wordt niet genoemd.
“De erfenis wordt niet genoemd.”
De gevel is in de trant van Hendrick de Keyser, en het ontwerp wordt aan hem toegeschreven; de uitvoering aan zijn zoon Pieter. Hij zit vol versiering: pilasters, banden van steen, maskers, vazen en klauwstukken onder een trapgevel. De balustrades naast de trapgevel zijn een truc. Samen met de pilasters daar suggereren ze nog een verdieping, zodat het huis hoger lijkt dan het is.
Het knikt ook. De Herengracht maakt hier een bocht, omdat de oude stadsgracht om een bolwerk liep, en het huis volgt de bocht met twee knikken. Het buitenste raam aan elke kant staat schuin.
Maar drie huizen van deze vroege soort, een huis met zijhuis, zijn in Amsterdam bewaard. Een van de andere is het Huis met de Hoofden. De vereniging die naar De Keyser is genoemd, verwierf nummer 170 in 1924 en nummer 172 in 1971. De top van de gevel, begin 19e eeuw versoberd, werd herbouwd, en het jaar van dat werk werd erop aangebracht.
Waar je op kunt letten
De spreuk
Hoog links staat op een klein omlijst paneel INGENIO ET ASSIDUO LABORE: door vernuft en noeste vlijt.
De knik
Kijk vanaf een kant langs de gevel. Het buitenste raam aan elke kant staat schuin ten opzichte van de andere, omdat het huis de bocht van de gracht volgt.
De nepverdieping
Zoek de stenen balustrades aan weerszijden van de trapgevel. Ze laten het huis een verdieping hoger lijken dan het is.
In het kort
- Gebouwd
- Omstreeks 1617, voor Willem van den Heuvel
- Ontwerp
- Toegeschreven aan Hendrick de Keyser
- De spreuken
- Ingenio et assiduo labore; Religione et probitate
- Eigenaar
- Hendrick de Keyser Monumenten, sinds 1924 en 1971
- Adres
- Herengracht 170–172, Amsterdam Route
- Naar binnen
- Openingstijden en kaartjes staan op de eigen site. Officiële site
In de buurt
In Amsterdam? Lookstory vertelt je het verhaal van alles waar je voor staat. Richt je telefoon erop.
Open LookstoryVijf vragen per dag, waar je ook bentBronnen
De datums, namen en cijfers op deze pagina zijn gecontroleerd aan de hand van gepubliceerde bronnen. Dit is wat er over deze plek is vastgelegd. Het verhaal is Lookstory’s eigen vertelling daarvan. Laatst bijgewerkt: oktober 2026.